Start Artyku?y Warsztat elektronika Elementy rezystancyjne

Partnerzy

www.prototypy.com

helion

www.elektroda.pl

www.zestawyuruchomieniowe.pl

Kredyty Gdynia

Translate this



Elementy rezystancyjne PDF Drukuj
Ocena użytkowników: / 3
SłabyŚwietny 
środa, 08 września 2010 11:08

logoDo budowy jakiegokolwiek uk?adu elektronicznego potrzebne s? elementy elektroniczne i nie tylko. Poni?szy opis dotyczy podstawowych elementw elektronicznych jakie powinny znale?? si? w warsztacie ka?dego elektronika. Ka?dy pocz?tkuj?cy elektronika powinien zaopatrzy? si? w kilka podstawowych podzespo?w by ?atwo mc eksperymentowa? z poszczeglnymi uk?adami, a nie tylko rozpatrywa? je teoretycznie



Rezystory

Rezystory s? elementami najcz??ciej spotykanymi w uk?adach elektronicznych, ich mnogo?? wynika z faktu wa?nej funkcji jak? jest zwi?kszanie rezystancji w obwodzie i tym samym ustalanie pr?du w nim p?yn?cego lub wymuszanie spadku napi?cia. Jednostk? rezystancji w uk?adzie SI jest 1 Ohm [?] (czyt. om).  Pr?d jak i napi?cie na rezystorze mo?na obliczy? na podstawie podstawowego prawa Ohma opisanego poni?szym wzorem. Na rys. 1 przedstawiono symbol rezystora o rezystancji R, zaznaczono spadek napi?cia U oraz pr?d przez niego p?yn?cy I.

U = I * R

1
Rys. 1 Symbol rezystora o rezystancji R oraz spadek napi?cia U i pr?d I

Rezystory produkowane s? w bardzo wielu odmianach oraz o bardzo r?nej rezystancji. Warto?? rezystancji zosta?a unormowana wed?ug typoszeregw. Typoszereg definiuje tolerancj? rezystora oraz warto?ci wyst?puj?ce w nim. Typoszeregi: E3, E6, E12, E24, E48, E96, E192. Liczba w typoszeregu okre?la ile r?nych warto?ci znajduje si? w dekadzie, na przyk?ad dla typoszeregu E6 jest to 6 warto?ci: 1 - 1,5 - 2,2 - 3,3 - 4,7 - 6,8. Warto?ci te mog? by? mno?one przez odpowiedni mno?nik tak by otrzyma? warto?ci w danym typoszeregu, na przyk?ad 4,7 -> 4,7? ; 47? ; 470? ; 4,7k? ; 470k? ... itd. W warsztacie ka?dego elektronika powinny pojawi? si? rezystory o warto?ciach przynajmniej z typoszeregu E6. Oczywi?cie mo?na pozwoli? sobie na du?o wi?ksz? r?norodno??, ale do podstawowych uk?adw taki zestaw wystarczy.

Rezystancj? opornikw mo?na odczyta? bezpo?rednio z obudowy lub korzystaj?c z barwnego kodu paskowego. Pierwszy pasek powinien by? umieszczony jak najbli?ej jednego z wyprowadze? rezystora i oznacza zgodnie z poni?sz? tabel? pierwsz? liczb? znacz?c?. Drugi pasek oznacza drug? liczb? znacz?c?. Trzeci pasek jest mno?nikiem. Czwarty pasek powinien by? szerszy od pozosta?ych i oznacza tolerancj? rezystancji znamionowej. Je?eli mamy rezystor tylko z trzema paskami to traktujemy go podobnie, a brak czwartego paska oznacza tolerancj? 20%. Dla przyk?adu rezystor oznaczony: czerwony-fioletowy-pomara?czowy-z?oty oznacza 27k? i tolerancj? 5%. Przejd?my teraz do tematu oznaczania rezystorw z szeregw E48 i wy?szych. Zasady s? tu bardzo podobne, ale mamy tu do czynienia z trzema liczbami znacz?cymi i trzema paskami je oznaczaj?cymi. Czwarty pasek oznacza mno?nik a pi?ty tolerancj?. Kolor ewentualnego - szstego - paska informuje o temperaturowym wsp?czynniku rezystancji. Tabel? z warto?ciami przedstawiono poni?ej.

\ Cyfry znacz?ce Mno?nik Tolerancja Wsp?czynnik temperaturowy
srebrny
z?oty
czarny
br?zowy
czerwony
pomara?czowy
??ty
zielony
niebieski
fioletowy
szary
bia?y
brak
-
-
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
-
x0,01
x0,1
x1
x10
x100
x1000
x10000
x100000
x1000000
x10000000
x100000000
x1000000000
-
10%
5%
-
1%
2%
-
-
0,5%
0,25%
0,1%
-
-
20%
-
-
250ppm/K
100ppm/K
50ppm/K
-
25ppm/K
20ppm/K
10ppm/K
5ppm/K
1ppm/K
-
-

2

Rys. 2 Opis kodu paskowego rezystorw.

Moc rezystora okre?la jak du?a moc mo?e by? tracona w rezystorze. Moc w rezystorze wydzielana jest w postaci ciep?a i jest iloczynem napi?cia U i pr?du I z rys. 1. Moc wed?ug uk?adu SI podawana jest w watach [W]. Rezystory produkowane s? w r?nych warto?ciach mocy maksymalnej od 0,015W do 1000W. W wykonaniach specjalnych spotyka si? rezystory o mocach znacznie przekraczaj?cych 1000W. W rzeczywisto?ci najpopularniejszymi rezystorami w amatorskich uk?adach elektronicznych s? rezystory o mocach od 0,125W do 0,5W.  Rezystory produkowane s? jako elementy do monta?u powierzchniowego oraz elementy przewlekane. Te ostatnie znajduj? zastosowanie w amatorskich i prototypowych uk?adach, poniewa? posiadaj? metalowe wyprowadzenia w postaci drucikw dzi?ki ktrym mozna je ?atwo po??czy? z innymi elementami za pomoc? lutowania lub stosuj?c stykowe p?ytki prototypowe opisane w innym artykule. Na rys. 3 pokazano rezystory o ro?nej budowie i r?nych mocach.

3
Rys. 3 R?ne rodzaje rezystorw
.

Ceny rezystorw ma?ej mocy s? bardzo niewielkie. Kupowane pojedynczo kosztuj? oko?o kilku groszy za sztuk?. Du?o bardziej op?acalne jest kupowanie wi?kszej ilo?ci, poniewa? zestawy oferowane w internecie i na aukcjach internetowych s? znacznie ta?sze, na przyk?ad zestaw 60 warto?ci rezystancji (6300 rezystorw) kosztuje oko?o 30 z? co daje zaledwie 0,0047 z?/szt = 0,47 gr/szt. Warto zaopatrzy? si? w jeden zestaw a p?niej dokupowa? jedynie niewielkie ilo?ci rezystorw jakie si? zu?y?o. Dzi?ki posiadaniu w warsztacie podstawowego zestawu rezystorw o r?nych wartosciach rezystancji budowanie uk?adw prototypowych lub tworzenie w?asnych projektw staje si? znacznie ?atwiejsze i przyjemniejsze bo cz?sto zachodzi potrzeba dobrania odpowiedniej rezystancji do?wiadczalnie.

Rezystory mo?na podzieli? na elementy o sta?ej rezystancji ustalonej w procesie produkcyjnym oraz na rezystory o zmiennej rezystancji ustawianej r?cznie zwane potencjometrami.

Potencjometry

Potencjometr jest rwnie? rezystorem, poniewa? pe?ni t? sam? funkcj? w obwodzie elektrycznym. Jedyna r?nica jest taka, ?e potencjometry maj? mo?liwo?? zmiany rezystancji poprzez mechaniczny obrt o?ki (potencjometry obrotowe) lub przesuni?cia liniowe (potencjometry suwakowe).

Ka?dy potencjometr posiada 3 wyprowadzenia. Pomi?dzy dwoma z nich (najcz??ciej skrajne wyprowadzenia) zawsze wyst?puje maksymalna rezystancja potencjometru, natomiast trzecie wyprowadzenie (najcz??ciej ?rodkowe) po??czone jest ze ?lizgaczem potencjometru i zmienia po?o?enie w zale?no?ci od ustawienia o?ki lub suwaka.

Na rys. 4 przedstawiono symbol potencjometry u?ywany na schematach elektrycznych. W Europie najcz??ciej stosowanymi symbolami s? te przedstawione po lewej stronie rysunku, natomiast te po prawej cz??ciej u?ywane s? w krajach ameryki. Wszystkie jednak oznaczaj? na schemacie to samo czyli potencjometr.

4 

Rys. 4 R?ne symbole potencjometrw u?ywane na schematach elektrycznych.

Potencjometry pod wzgl?dem teoretycznym mo?na rozpatrywa? jako dwa po??czone szeregowo rezystor z dodatkowym wyprowadzeniem w miejscu ich po??czenia. Zmiana po?o?enia suwaka 3 zmienia warto?ci rezystancji R1 i R2. Jednocze?nie nale?y zauwa?y?, ?e niezmienna pozostaje ich suma rwna warto?ci znamionowej potencjometru. Schematyczny widok potencjometru przedstawiono na rys. 5.

5 

Rys. 5 Schematyczne przedstawienie stosunku rezystancji w potencjometrze.

Potencjometry s? produkowane w najr?niejszych odmianach, dotyczy to wielko?ci, rodzaju wyprowadze?, typu obudowy, sposobu zmiany rezystancji czy mocy znamionowej. Na rys. 6 przedstawiono r?ne rodzaje potencjometrw.

4

Rys. 6 R?ne rodzaje potencjometrw.

Potencjometry lub inaczej rezystory nastawne mo?na podzieli? wed?ug kilku kryteriw. G?wne z nich mwi o sposobie zmiany rezystancji tzn. potencjometry obrotowe gdzie rezystancja zale?y od k?ta obrotu o?ki i suwakowe gdzie rezystancja zale?y od przesuni?cia liniowego suwaka. Kolejny ze sposobu podzia?u zale?y od sposobu monta?u potencjometru, wyr?niamy potencjometry monta?owe (przewlekane i do monta?u powierzchniowego), oraz obudowy z wolnymi wyprowadzeniami do lutowania przewodw. Kolejny podzia? dotyczy tylko i wy??cznie potencjometrw obrotowych i wyr?nia si? potencjometry jedno obrotowe i wieloobrotowe nazywane cz?sto potencjometrami precyzyjnymi ze wzgl?du na fakt ?atwiejszego ustawienia ??danej rezystancji.

Wa?n? cech? potencjometru oprcz rezystancji znamionowej i mocy jest rwnie? jego charakterystyka. Charakterystyka okre?la jak zmienia si? rezystancja w funkcji obrotu o?ki lub przesuni?cia liniowego suwaka. Wyr?nia si? trzy rodzaje charakterystyk: liniowa (A), logarytmiczna (B) i wyk?adnicza (C). W przypadku potencjometrw liniowych rezystancja zmienia si? w sposb liniowy czyli jest proporcjonalna do ustawienia o?ki lub przesuni?cia suwaka potencjometru. Inaczej sprawa wygl?da w potencjometrach logarytmicznych. Pocz?tkowo zmiana po?o?enia suwaka znacznie zwi?ksza rezystancj? lecz przesuwaj?c suwak dalej rezystancja nie zwi?ksza si? ju? tak szybko i pod koniec zakresy wzrasta ju? bardzo niewiele. Potencjometry tego typu najcz??ciej wykorzystuje si? w urz?dzeniach audio do regulacji g?o?no?ci ze wzgl?du na charakterystyk? s?uchu ludzkiego, ktra jest w przybli?eniu logarytmiczna. Odmiennie sprawa wygl?da w przypadku potencjometrw o charakterystyce wyk?adniczej. Pocz?tkowo rezystancja wzrasta bardzo wolno, a wraz z przesuni?ciem suwaka zaczyn wzrasta? coraz szybciej.

Wszystkie trzy typy charakterystyk zaprezentowano na rys. 7. Na osi odci?tych (OX) zaznaczono k?t obrotu o?ki potencjometru lub L - przesuni?cie suwaka w potencjometrze suwakowym, natomiast na osi rz?dnych (OY) rezystancj? pomi?dzy zaciskiem skrajnym (1) a ?rodkowym (?lizgaczem 2) potencjometru z rysunku 5.

7 

Rys. 7 R?ne charakterystyki potencjometrw.

C.D.N

DataOdwiedzinKomentarze
Suma78530
Pt. 1530
Cz. 1440
Śr. 1350
Wt. 1240
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież

Licznik

Artyku? przeczytano: 7858

Sonda

Sk?d wiesz o www.mikrokontrolery.org
 

Statystyka

Użytkowników : 1
Artykułów : 28
Zakładki : 1
Odsłon : 399489

Facebook

Logowanie



www.mikrokontrolery.org, Powered by Joomla! Designed by SiteGround web hosting